in samenwerking met 
Noordhoff 156978 actieve gebruikers

Inloggen bestaande gebruiker

Aanmelden nieuwe gebruiker

Naar mobiele versie


Werkwoorden | tegenwoordige tijd

In de tegenwoordige tijd zijn de slotletters van een werkwoord afhankelijk van de hoofdpersoon. Er zijn drie vormen mogelijk: de ik-vorm, de ik-vorm + t, het hele werkwoord.

 

1) De ik-vorm

Je maakt de ik-vorm meestal door 'en' aan het eind van het werkwoord weg te laten:

  • denken - ik denk
  • gieten - ik giet

Soms staat vóór 'en' een korte klinker + twee gelijke medeklinkers. In dat geval haal je ook een van die medeklinkers weg:

  • tillen - ik til
  • pakken - ik pak
  • zetten - ik zet

Soms staat vóór 'en' een lange klinker + een medeklinker. In dat geval komt er een klinker bij, zodat de klank ervan lang blijft:

  • maken - ik maak
  • heten - ik heet
  • hopen - ik hoop
  • huren - ik huur
  • kopiëren - ik kopieer

Als het werkwoord eindigt op 'zen' of 'ven', verandert de z in een s en de v in een f:

  • razen - ik raas
  • soezen - ik soes
  • bonzen - ik bons
     
  • draven - ik draaf
  • schroeven - ik schroef
  • durven - ik durf

En soms haal je alleen de n weg:

  • doen - ik doe
  • staan - ik sta (één a aan het eind klinkt al lang) 

 

De ik-vorm komt voor bij:

  • hoofdpersoon 'ik'
    ik pak, ik til, ik loop, ik vind
     
  • hoofdpersoon 'jij' achter het werkwoord:
    pak jij, til jij, loop jij, vind jij
     
    Dit geldt ook voor 'je' als je dit kunt vervangen door 'jij':
    - Pak je een koekje? (je = jij)
    - Zo til je geen zware doos op. (je = jij)
    - Waarom loop je zo hard? (je = jij)
    - Wat vind je van deze kleur? (je = jij)
     
    maar het geldt niet als 'je' kan worden vervangen door 'jou' of 'jouw', want in die gevallen is 'je' niet de hoofdpersoon van de zin:
    - Pakt je broer een koekje? (je = jouw, je broer = hoofdpersoon)
    - Hij tilt je op. (je = jou, hij = hoofdpersoon)
    - Ze loopt je ondersteboven. (je = jou, ze = hoofdpersoon)
    Vindt je moeder dat wel goed? (je = jouw, je moeder = hoofdpersoon)
     

2) De ik-vorm + t

Deze vorm komt voor bij:

  • hoofdpersoon 'jij' voor het werkwoord:
    jij pakt, jij tilt, jij loopt, jij vindt
     
  • hoofdpersoon 'u', 'hij', 'zij', 'het'
    u pakt, u tilt, u loopt, u vindt
    hij pakt, hij tilt, hij loopt, hij vindt 
     
    In het voorbeeld zie je dat de ik-vorm + t  ook geldt als de ik-vorm op een d eindigt.
    Je krijgt dan de lettercombinatie dt. Er is een aparte pagina over d of dt.
     
    Uitzondering
    Als de ik-vorm op een t eindigt, komt er geen extra t achter. (ik zit - hij zit)
    De lettercombinatie 'tt' komt niet voor aan het eind van een werkwoordsvorm.

 

3) Het hele werkwoord

Deze vorm komt voor bij:

  • alle meervouden, dus 'wij', 'jullie', 'zij':
    wij pakken, jullie tillen, zij lopen, zij vinden
     

Onregelmatige werkwoorden

Er zijn enkele werkwoorden die niet aan bovenstaande regels voldoen, zoals:

 

 


 

Vaktermen

Hoewel deze website alles graag uitlegt met zo weinig mogelijk vaktermen, noemen we voor de fijnproevers soms even een begrip van de schoolmethode.

 

STAM

De ik-vorm van een werkwoord. Met ik-vorm wordt altijd bedoeld: de ik-vorm van de tegenwoordige tijd.

Bijvoorbeeld: pak (de ik-vorm van 'pakken').

Veel taalmethodes zeggen dat de stam het werkwoord min 'en' is. Dat is niet altijd hetzelfde als de ik-vorm (hoeven: stam = hoev, ik-vorm = hoef; grazen: stam = graz, ik-vorm = graas). Andere bronnen beweren dat stam en ik-vorm hetzelfde zijn.

Bovenstaand meningsverschil is extra reden om de term ik-vorm te gebruiken bij Beter Spellen.

 

ONVOLTOOID TEGENWOORDIGE TIJD (o.t.t.)

Tegenwoordige tijd zonder voltooid deelwoord.

Bijvoorbeeld: ik pak.

 

VOLTOOID TEGENWOORDIGE TIJD (v.t.t.)

Tegenwoordige tijd met een voltooid deelwoord.

Bijvoorbeeld: ik heb gepakt.

 






Noordhoff Uitgevers


  

Beter Spellen  Beter Rekenen  NU Beter Engels  NU Beter Duits  NU Beter Frans  Beter Bijbel  Beter Afrikaans  Plus-Taaltest  Beter Bijbel  

© 2010 - Beter Spellen is een initiatief van

 Martin van Toll Producties